In de stromende regen begeven we ons op straat voor de nachtwandel. Zelfs de hond heeft het eigenlijk na een halve straat wel gezien, maar ze moet toch echt verder van me.  

Aan het eind van de berm maak ik dan toch maar vroegtijdig de draai rechtsomkeerts.

 

Vlak vóór ons, op maar een paar meter afstand, verschijnt een spierwitte kat. De kat gaat er niet vandoor maar blijft eerst staan en gaat dan, in de regen, midden op de straat zitten. Alsof hij ergens op wacht.

De hond merkt de kat in het geheel niet op. Dat is bizar.

Een tikje bevreemd ga ik verder. Als eveneens schijnbaar uit het niets een fietser te voorschijn komt, houd ik halt, want er is iets niet in orde met de fietser. Al snel wordt me duidelijk wat het is: dit is de meest stomdronken fietser die ik ooit heb gezien.  

Ik trek de hond naar de stoep aan de overkant en blijf staan kijken. Kan gewoon niét goed gaan dit. De fietser zwiert in ruime bochten over de straat, in een onnavolgbare golfbeweging. Hij tart de zwaartekracht. Hij stuurt bij met zijn benen. Hij balanceert met zijn armen om het stuur. Telkens als hij bijna de zeiknatte stenen raakt, veert hij weer overeind. Als zo'n dikbuikige tuimelpoppetje waar we vroeger als kleuter nog wel eens mee speelden. Alsof hij aan een touw uit de hemel zit.

De kat zit nog steeds midden op de straat.  

De dronken fietser beweegt in stilte. Slechts het geluid van de regen, als applaus voor de acrobatiek van de dronken fietser.

Dan passeert hij de witte kat met een paar geweldig fraaie slidings, wordt bijna geschept door de stoeprand, scheert rakelings langs een lantaarnpaal, herstelt zich. Even. Het applaus zwelt aan tot donder.

Dan is de fietser de hoek om.  

Ik kijk naar de hond, die aan een struikje snuffelt. Ik kijk terug naar de straat. De kat is verdwenen. De straat is leeg, op het roffelend vallen en opspringen van de regen na.

"Weet jij eigenlijk wel dat jij een hond bent", vraag ik mijn zeer zijnde hond vlak voor we de deur uit stormen.  

 

Drie maal daags doe ik de 'hebben-we'alles-check': halsband? laarzen? jas? riem? stok? bal? beloonbrokkies? hond!? en mezelf.  

 

De hond kijkt me aan van 'dat is nou echt weer zo'n vraag die alleen mensen kunnen stellen' en werpt zich de straat op.

Vervolgens loop ik te piekeren over mijn vraag.  

 

Volgens mij staan andere diersoorten er geen seconde bij stil dat ze hond, kat, rat, lieveheersbeestje, duif, goudvis of vlo zijn. Ze zijn gewoon wat ze zijn. Heel existentialistisch.  

Alleen mensen vragen zich af hoe het zou zijn om hond te zijn, of goudvis. Of je als goudvis bijvoorbeeld denkt dat de rest van de wereld ook onder water staat. Of dat een hond weet dat hij de pest heeft aan katten omdat hij een hond is en dus een taal spreekt die lijnrecht tegenover die van katten staat.
Nu ja; het aantal te bedenken gedachtes is schier eindeloos.

 

De mens vindt zichzelf dan wel weer het hoogst bereikbare evolutionaire einddoel. Wat verbazing wekt, want per saldo kan de mens nauwelijks iets hebben of hij beschadigt of gaat ten onder. Het enige wat hem dominant houdt, is de enorme hoeveelheid van zijn aanwezigheid en die verdomde technologie. [Maar in het gebruik van werktuigen is hij heus de enige niet.]

 

Het merkwaardige is dan ook weer, dat hele volksstammen mensen hun halve leven bezig proberen te zijn met zijn. Zen, awareness, onthechting, Be-Here-Now, Zijn Door Niet-Zijn; allemaal oefeningen om gewoon mens te zijn zoals de hond gewoon hond is en de goudvis gewoon goudvis.

Je kunt jezelf zelfs afvragen of al die andere soorten zich zelfs wel bewust zijn dat ze iets 'bepaalds' zijn. Volgens mij is het net iets des' mensen om overal maar namen op te willen plakken. Dat begon al vanaf dat we er waren: zie maar hoe we onszelf in de 'heilige boeken' de rol toebedelen om alles te benoemen.

 

Het is dus zeer menselijk om wezens, zaken en dingen een naam te geven. Dat is best. Maar soms denk ik, dat we het onszelf daarmee ook wel moeilijker maken dan strict noodzakelijk is.  

Al is de orde der dingen natuurlijk buitengewoon prettig om in te leven.  
Als ik niet meer wist wie van ons de hond was en wie de mens, zou ik mezelf die verdomde riem om moeten doen, maar de hond heeft geen duimen, dus die kan niet met me weg op de fiets.  

 

En ook: hoe moet het nu toch verder met die arme Eva.  

 

“Ik heb dat allemaal gehad, weet je”, zegt de zwerver plotseling hardop.

Ik wist het niet, maar nu weet ik het wel. Hij heeft het tegen mij, want verder zit er niemand.

Ik kijk hem aan. Ik ben mijn verplichte rondje pauze aan het houden. Hij ziet eruit of hij al eeuwen pauze heeft.

“Een baan”, zegt hij. “En alles.”

Ik mompel wat.

“Vrouw. Baan. Huis. Geld. Maîtresse.” Hij hoest. “Gedonder!”

Ik vraag me af wanneer hij me om geld of sigaretten gaat vragen. Maar dat doet hij niet.

“Ik had te véél”, zegt hij. “Ik had zo veel dat ik arm was van rijkdom.”

Ik poets een modderpoot van mijn leren jas. De kou is uit de lucht, het vocht zit weer in de grond. Ik haal mijn pakje sigaretten uit mijn zak en bied hem een peuk aan.

“En dat wijf van me, nooit tevreden”, vervolgt hij, terwijl hij mijn aansteker aanneemt. “En ik maar werken. Hoe meer we hadden, hoe meer ze zeurde. En ik maar werken. En drinken he, en nooit thuis.”

We kijken naar de scherp afbuigende rook van de sigaretten. Er begint een stevige wind op te steken.

“Nou ja je kent het”, zegt hij.

Ik weet niet zeker of ik het ken, maar ik knik.

“En zomaar ineens, ik sta me te scheren, ik zie die vadsige verlopen kop van me in de spiegel. Die dikke ontevreden kop van me. In een spiegel die meer gekost heeft dan die jas van jou. Snap je wel?”

Ik knik opnieuw.

“Weet je wat ik deed”, zegt hij. Ik schud mijn hoofd. “Ik trok een ouwe trui uit de kast”, zegt hij. “Een ouwe broek. Ik zocht me echt de oudste kloffie bij mekaar die ik had. Was nog goed zoeken ook.”

Hij blaast een wolkje rook uit. Even doet hij me aan een tovenaar denken, Gandalf in vermomming.

“Ik trek me al die rotzooi over mekaar aan. Ik ga de deur uit. Ik douw de sleutels van het huis en van de auto door de brievenbus. En ik vertrok.”

Ik zie collega’s op de terugweg naar kantoor. Ze zien ons niet.

“Nooit meer teruggegaan”, zegt hij. Zijn magere gezicht glanst van intense tevredenheid.

“En weet je wat? Toen ik alles had, had ik niets. Ik zoop een fles per dag en het deed me niks. Ik vrat de duurste zooi en ik proefde het niet. Kaviaar, ganzelever, cognac, ach schei uit. Mooie kleertjes, de hele rimram.

En nou ben ik gelukkig met een bak patat en een fles bier. Cliché, he. Was er pas haringhappen in de stad, gratis haring, gratis jenevertje d’r bij. Was ik in de zevende hemel, echt! Een hapje haring en een kopstootje erachteraan, gratis, de mooiste dag van het seizoen.”

“Niet dat iedereen dat zou moeten doen”, zegt hij, peinzend.

“De nachtopvang, dat is nog het afzien. Al die dronken idioten op een smerig zaaltje. Schimmels en luizen en kots.”

Ik vertrek mijn gezicht. Hij grijnst een nog helemaal niet slecht gebit bloot: “Meestal slaap ik gewoon buiten hoor”, stelt hij me gerust. “Gewoon in het park of onder de brug. Net als in het echies!”

Hij lacht nu voluit. Een klaterende, schorre lach. Een oprecht gelukkige man.

Ik sta op. Pauze is om. Hij heeft mijn aansteker nog, maar die mag hij houden - thuis heb ik er nog dertig. Ik verzamel aanstekers.

“Fijne dag nog”, wens ik hem. Ik loop langzaam aan.

“Hé”, roept hij.

Ik kijk om. Hij steekt een hand uit. “Je aansteker!”

“Sorry”, zeg ik. “Daar hoort nog wat bij.”

Ik geef hem mijn pakje sigaretten.

“Bedankt!” zeg ik.

Ik zal vijf minuten extra pauze moeten schrijven.  

Sinds deze week kunnen we met de Thalys 'high speed' naar Parijs. Een ritje Amsterdam-Parijs is met drie uur en achttien minuten, éénenvijftig minuten korter geworden. Amsterdam-Brussel: negenenveertig minuten korter. Op volle snelheid gaat het ding driehonderd kilometer per uur.  

Drie-honderd-kilometer-per-uur!

 

Ik wil helemaal geen driehonderd kilometer per uur!  

Ik zal niet beweren dat ik een wereldreiziger ben, want dat is niet waar. Ik ben dol op verre en vreemde landen en wilde reizen en al die dingen meer: om naar te kijken, op Canvas en Discovery en National Geographic.  

Maar als ik reis, is de reis een evengrote belevenis als het aankomen.  

 

"Onderweg zijn" is een avontuur. Je ziet, hoort, ruikt dingen die je normaal niet ervaart. Je kunt je voorbereiden op je aankomst, in een andere plaats, op een andere plaats. Je maakt van alles mee onderweg.  

Onderweg zijn is geen straf. Het is een plezier. Soms een beproeving.

Veel van mijn lievelingsboeken gaan over onderweg zijn. Eén van de eerste in dit genre die ik las, was "Philip en de anderen" van Cees Nooteboom. En natuurlijk was er 'On the road' van Jack Kerouac, en "Zen en de kunst van het motoronderhoud" van Pirsig.

De mens wil altijd maar sneller. Hij wil aankomen, maar niet onderweg zijn. Hij wil zien, maar niet kijken. Hij wil bezitten, maar niet verkrijgen.  

En zo wordt de mens steeds armer.  

 

 

Without going out of my door
I can know all things on earth
Without looking out of my window
I could know the ways of heaven

The farther one travels
The less one knows
The less one really knows

Without going out of your door
You can know all things of earth
Without looking out of your window
You could know the ways of heaven

The farther one travels
The less one knows
The less one really knows

Arrive without travelling
See all without looking
Do all without doing
 

 

The Inner Ligth - The Beatles/ George Harrison  

Er zitten maar drie personen in de wachtkamer deze keer. Op het eerste gezicht lijken ze niets met elkaar te maken te hebben. Recht voor me zit een verslonste vrouw van onbestemde leeftijd, afgetobd, muizig. Rechts van haar een jongere vent. Type macho. En tegenover hen een jochie met een lichte tint.

Al snel blijken ze alledrie bij elkaar te horen. De macho heeft het druk met het uitzoeken van een ringtone voor zijn mobiel. De twee anderen geven op verzoek hun mening, die steevast wordt weggehoond door de macho. Uiteindelijk kiest hij voor de luidruchtigste ringtone uit het hele voorbij gekomen repertoire, laat die nog een aantal keren horen, bergt dan het mobieltje op.

"Hangt hier nergens een klok?" zucht de vrouw. "Hoe lang zitten we hier nu al?"

"Zit toch niet zo te zeiken, wijf!" bijt de macho haar toe.  

Het jochie maakt zich een beetje kleiner.  

"Melkmuiltje" zegt de man.  

"Als jij zo blijft zeiken, zal ik je thuis eens even de beentjes breken!" zegt de man tegen de vrouw.  

Ze antwoordt niet, kijkt schuchter naar zijn handen.  

"He, zagen jullie die lichtflits ook?" fluistert het joch.

De man lacht smalend.  

Buiten breekt een oorverdovend onweer los.

"Dat had jij goed gezien hoor!" prijst de vrouw.  

De man kijkt haar vernietigend aan. "Echt hoor!" gromt hij. En dan, alsof hij voor een zaal vol publiek spreekt: "Heerlijk, onweer! Lekker! Lekker!!!"

Het joch kijkt schuw opzij. Dan worden ze opgeroepen door hun arts.  

"Jij blijft dus even hier en dan mag jij zometeen", zegt de vrouw, en rent achter de man aan.

Het joch staart door het hoge raam naar buiten. Een volgende lichtflits gaat vooraf aan een zeer nabije donder.  

Het joch krimpt in elkaar.  

Overvolle wachtruimte van de huisartsenpraktijk.  

 

Een jonge vrouw baant zich wild hoestend een weg naar de kapstok, rochelt over de jassen heen, spuugt haar kuchsels over de wachtende menigte en verdwijnt in de toiletruimte, waar we haar verder horen blaffen. Nee, die komt niet voor niets bij de dokter.

Een korte stilte.

Dan een bedremmelde opmerking van een onbejaste man:  

"Dat wordt straks even de jassen desinfecteren..."  

 

Een brede ma Flodder buigt zich met priemende ogen naar een flink oudere, vredig voor zich uit kijkende heer.

"Hé! Jij woon daar in die flat!"

De heer schrikt op: " Bedoelt u mij?"

"Jajij! Jij woon daar in die flat!"

De heer trekt een wenkbrauw op: "Ik weet niet welke flat u bedoelt. Ik woon niet in een flat. Wat bedoelt u eigenlijk met daar, welke flat?"

Mevrouw geeft luidkeels een toelichting op de flat waarvan zij zeker is dat de oudere heer er woont. De heer ontkent nogmaals in een of die flat te wonen en poogt zijn vredigheid te herwinnen. Opnieuw een korte stilte. Zelfs de rondhoestende toiletdame houdt even in. Dan:

"Toch bejij dat! Jij woon daar! Ik zie jouw elke dag hoor."

Met lichte irritatie in de stem ontkent de man ten derde male daar te wonen.  

De vrouw gelooft hem niet. "Waar woon jij dan, huh?!"

De man is halverwege een beleefd afwimpelende zin als hij bij de dokter binnen wordt geroepen. Met zichtbare opluchting verlaat hij de ruimte.  

Ma Flodder kijkt triomfantelijk om zich heen. "Dan is 't ze broer! Ze tweelingbroer!"

Dan mag ook zij een artsenruimte in.  

 

De kuchmevrouw zal ik niet meer uit de toiletruimte zien komen. Ma Flodder niet uit het artsenhok. De onbejaste man neemt toch maar, huiverend, zijn jas van de kapstok mee. En de oudere heer die niet in die flat daar woont; hij mijdt de wachtruimte, ik zie hem bij vertrek schielijk de achterdeur nemen - niet op weg naar de flat waar hij niet woont.

 

 
Now I need your picture.

Ik ben een notoire Doler.  

Bijkans legendarisch is de anecdote van kleine Wolf die voor moeder een boodschap ging halen bij de slager. Dat zou een trip van een kwartiertje moeten zijn, maar na drieëneenhalf uur was kleine Wolf nog steeds niet terug. Juist was de politie ingeschakeld toen kleine Wolf uitgeteld weer binnen kwam. Zonder de bestelling. [Noot: ik was toen nog geen veggyburger.] Was een complete stedentrip geworden maar de slager had ik nooit gevonden.  

Zolang ik mij van punt A naar punt B en vice versa begeef via ruim vooraf gebaande paden, gaat alles best.  

Men moet alleen niet gaan opbreken of omleiden.

En ook geen alternatieve kortere routes suggereren!

Bij een opbreking ga ik ijskoud klunen. Het maakt me niet uit of dat door zand, modder, asfalt, beton of vuur moet; ik moet die route volgen dus dat doe ik.
Bij een omleiding krijg je grote gele pijlborden maar die lijken altijd heel ergens anders heen te wijzen dan naar waar ik wil zijn. En als je dan de pijlen volgt, staat plotseling dat gebouw met die klok links van je in plaats van rechts, dus dat kan nooit de goede route zijn. Dan ga ik zelf denken over de route en ja dan gaat het mis.  

 

Onlangs moest ik vanaf de werkplek naar de tandarts. Normaal plan ik de afspraken met deze aangename man zo vroeg mogelijk in de ochtend; ik begeef mij dan vanuit huis naar de praktijk en die route is er al jaren geleden ingestampt door de Hulptroepen Routeplanning. Het was een noodgeval echter dus ik startte vanaf de andere kant van de stad. Een uur later had ik de hele stad drie keer gezien en wijken ontdekt waarvan ik het bestaan nooit had vermoed, maar in de buurt van de tandarts zat ik zelfs niet een beetje. Denk ik. Mijn poot begon al behoorlijk op te spelen en blime, ik ging niet voor niks zomaar spontaan naar de tandarts. Ik belde eerst de charmante assistente van deze man om te melden dat het wat later werd en daarna de Hulptroepen Routeplanning.

"Waar ben je nu dan?"

 "Ja dat weet ik dus niet."

"Hoe heet de straat waar je staat dan?"

"Ja dat staat hier nergens. Uh, er is een soort winkel. Ik kan niet ontdekken wat ie verkoopt maar het is Groot."

"<Zucht>"

"Ow er staan witte huizen in de wijk waar ik nu inga. Ziet er wel nieuwbouw uit."

"JA MAAR WAAR ONGEVEER BEN JE DAN NU!"

"Ja als ik dat wist, had ik jou niet gebeld, eh?!"  

" ".

 

Enfin ik kwam die dag nog bij de tandarts. En de vervolgafspraak plande ik voor vertrek vanuit huis .

 

In bos of veld heb ik dit probleem niet. Bomen blijven doorgaans staan waar ze staan, kanalen en bruggen blijven liggen waar ze liggen en elke boom, elk pad is anders. In de stad lijkt elk groot gebouw, elke straat, elke voorbijganger op de rest. En als je eenmaal ooit op een zijweg van de snelweg hebt gefietst zonder kans op ontsnapping, om te eindigen in een desolaat weiland met een autowrak - ook elke ventweg lijkt op alle andere !

 

Maar er is wel een voordeel aan mijn gedwaal. Ik kom op plaatsen waar ik normaal nooit gekomen was. Ik zie dingen die ik anders nooit gezien had.

En dan is alles ineens toch een groot avontuur.  

Vaak denk ik ow, hier wil ik nog wel eens terugkomen!

Alleen vind ik de weg nooit meer, want ik heb geen idee waar ik was.  

 

Uiteindelijk kom ik altijd waar ik wezen moet. Of moest .

[Die slager heb ik drie decennia later bij toeval gevonden. Ik ben er niet naar binnen gegaan, maar hij bestond dus nog steeds, of ik moet verdwaald zijn geraakt in een ruimte-tijd wormgat.]  

 

Achter het paadje naar het bos is het na zonsondergang aardedonker. Breed staan de beuken en eiken daar tegen de nachtelijke hemel, in hun donkere loof de talloze kraaien en kauwen, onder hun ongenaakbare stammen kolonies konijnen die aan hun eigen Waterschapsheuvel onder de snelweg werken.
Daarnaast ligt het veld.
Helaas is het maar gewoon een sportveld. Strak gemaaid, verse witte lijnen, een gloednieuw hek.
Maar in het donker kan het elk veld zijn.
In het donker wordt het veld onontgonnen terrein.
Vanaf dat veld klinkt soms ’s nachts een ijselijk geluid.
Ik kan het alleen maar benoemen met: “eerie”.
Eeeerie.
“Angstaanjagend, griezelig” zegt het woordenboek. Maar dat is niet genoeg. In eerie zit ook nog klam, kil, koud, huiverig, bevreemdend, verlokkend, akelig, naargeestig, spookachtig, naar.
Bij nachten met weinig wind klinkt het geluid alsof de oude goden hun wapens slijpen boven een veld van geronnen bloed.
Maar als de wind sterk is en rukt aan de takken met slapende vogels, klinkt het alsof Dante’s inferno de poorten wijd heeft opengegooid en alle demonen uit de hel een luchtuurtje uitleven. Dan dansen de duivels, krijsen tandeloze heksen, brullen de draken en wenen de rusteloze doden. Dan gaat geen sterveling het paadje in of hij moet een titanische opdracht te vervullen hebben.
Als de wind mild is en het veld vlam vat door de vonken van de geslepen wapens, zit de berm plots vol kobolden en ander elvengespuis, is elke kat een monster en draaien gehangenen zachtjes aan hun boom.
Als de wind sterk is en het veld eerie, kent het helse pandemonium geen beperkingen.  

Bij dag en volle zon is het veld gewoon een sportveld met vlaggenmasten en vlaggentouwen die bewegen in de wind.
Bij nacht kan het veld elk veld zijn.

Even na half twee 's nachts ga ik de deur uit voor de nachtwandel met de hond.

Het is een mooie nacht; stil, licht bewolkt, de geur van regen als een lentebries in de lucht.

Aan het eind van de straat richting veld loopt een zwalkende gestalte. Hij komt onze kant op - lijkt dronken - ik houd de hond kort om problemen van welke aard dan ook te voorkomen.

Als we dichterbij komen, zie ik dat het een kind is. Het zwalken wordt veroorzaakt door de enorme stapel reclamefolders die hij op zijn armen draagt. Ik geef hem hooguit twaalf. Een beetje tenger, blond, en hoewel evenmin blij met mijn aanwezigheid als ik met die van hem, niet onvriendelijk.

Ik laat de hond weer los aan de lange lijn.

"Zo - jij bent nog laat op pad", zeg ik, want je zegt toch wát in zo'n situatie.  

"Ik ga altijd pas gooien als het donker is", zegt de knul. Zijn stem is licht als van een meisje. "Dan is het rustig. Anders word ik heel druk. Ik heb namelijk ADHD."  

Ik merk dat hij mij en mijn hond eigenlijk al een menigte vindt waar hij knap onrustig van wordt.

"Dan zal ik je beter alleen laten" zeg ik. Maar dat hoeft niet van hem. Hij wil best even kletsen, ook al schieten zijn ogen af en toe alle kanten op van agitatie.

"Nog een fijne rustige ronde" wens ik als hond en ik tenslotte doorlopen. Hij wenst ons een fijne wandeling. Een fijne knul.  

Ik heb een "nee - nee" sticker op mijn voordeur dus daar hoeft de jongen niet te gooien. Als we terugkeren op honk, is hij al helemaal aan de andere kant van de straat bij de stoplichten waar geen enkele auto staat.

Als ik ooit na twaalven toch reclamefolders in de bus gedonderd krijg, zal ik mij niet ergeren. Ik zal glimlachen en heel zachtjes het licht uitdoen.